ZARZĄDCA.pl

Sygn. akt I ACa 1033/06

dnia 7 lutego 2007 r.

wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Sąd Apelacyjny w Warszawie Wydział I Cywilny w składzie:

Przewodniczący – SSA – Maria Szulc /spr./

Sędziowie: S.A. – Izabella Fick-Brzeska

SO. del. –Aleksandra Łączyńska-Mendakiewicz

Protokolant: -ref. staż. Ewelina Walczuk

po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2007 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa 'N.' spółki z o.o. w Warszawie przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. O….7 w Warszawie o uchylenie uchwały na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie ...........

1 oddala apelację

2 zasądza na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości prz ul. O….7 w Warszawie od „ N.” spółki o.o. w Warszawie kwotę 135 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję apelacyjną.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo „ NG I." spółki z o.o. w Warszawie o uchylenie uchwały nr 9/2005 Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul O.... 7 w Warszawie z dnia 15 grudnia 2005 r. w przedmiocie udzielenia pełnomocnictwa ogólnego do prowadzenia spraw Wspólnoty przed sądami administracyjnymi.

Rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

NG I. spółka z o.o. w Warszawie posiada 4.336/10.000 udziałów we własności budynku i w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. O...... 7, zaś HP I. spółka z o.o. w Warszawie posiada 2.000/10.000 udziałów.

Poprzednio NG I. spółka z o.o. w Warszawie miała 6.336/10.000 udziałów / ponad połowę całości / i w dn. 11.IV.05 r. sprzedała HP I. 2000 udziałów w przedmiotowej nieruchomości.

W spółce NG I. wspólnikami są Jerzy Jacek G. z 57 udziałami, Agnieszka Ewa F. - G. z 25 udziałami i NT S. spółka z o.o. z 18 udziałami, zaś w HP I. spółce z o.o. w Warszawie wspólnikami są Jerzy Jacek G.  z 82 udziałami i NT S. z 18 udziałami.

W dniu 15.XII.05 r. Wspólnota Mieszkaniowa podjęła uchwałę nr 9 /2005 w przedmiocie udzielenia pełnomocnictwa ogólnego do prowadzenia spraw Wspólnoty przed sądami administracyjnymi. Uchwałę podjęto większością głosów w głosowaniu jeden właściciel - jeden głos. Za uchwałą głosowało 23 właścicieli, co stanowiło 0,29 udziałów w nieruchomości, jeden właściciel posiadający 0,007 udziału wstrzymał się od głosu, zaś NG I. odmówiła udziału w głosowaniu.

Uchwała została zaskarżona w terminie określonym w art. 25 ust. 1a ustawy z dn. 24.VI.94 r. o własności lokali / Dz. U. nr 80 z 2000 r. poz. 903 / NG I. spółka z o.o. w Warszawie.

W ocenie Sądu Okręgowego powództwo jest niezasadne.

Wskazał, iż sporne w sprawie było, czy sposób głosowanie według zasady, że na jednego właściciela przypada jeden głos był zgodny z prawem, a istota sporu polegała na tym, że spółki NG I. spółka z o.o. w Warszawie i HP I. spółka z o.o. w Warszawie posiadały łącznie ponad połowę udziałów, ale żadna z nich sama nie posiadała udziałów większościowych w nieruchomości wspólnej.

Artykuł 23 ust. 2 reguluje sposób podejmowania uchwał przez wspólnotę mieszkaniową i stanowi, iż uchwały zapadają większością głosów właścicieli lokali, liczoną według wielkości udziałów, chyba, że w umowie lub uchwala podjętej w tym trybie postanowiono, że w określonej sprawie na każdego właściciela przypada jeden głos. Wyjątek od tej zasady przewiduje ust. 2a tego artykułu, zgodnie z którym, jeżeli suma udziałów w nieruchomości wspólnej nie jest równa 1 albo większość udziałów należy do jednego właściciela bądź gdy te obydwa warunki są spełnione łącznie, głosowanie według zasady, że na każdego właściciela przypada 1 głos, wprowadza się na każde żądanie właścicieli lokali posiadających łącznie co najmniej 1/5 udziałów w nieruchomości wspólnej.

Przyjęcie takiego sposobu głosowanie nie jest uzależnione od podjęcia uchwały / vide wyrok SN z dn. 7.X.05 r. I CK 129/05, MP 23 z 2005 r. poz. 1164 /, a sam fakt podjęcia uchwały w wyniku głosowania według zasady ze na każdego właściciela przypada jeden głos oznacza, że w wyniku żądania właścicieli lokali posiadających łącznie co najmniej 1/5 udziałów przyjęto taki sposób głosowania.

Sąd I Instancji wskazał, iż każda z dwóch spółek jest odrębnym podmiotem, ma własną osobowość prawną i w obrocie występują we własnym imieniu. Osobno żadna ze spółek nie ma większościowych udziałów i formalnie uchwały nr 9/ 2005 nie można było podjąć według zasady, że na każdego właściciela przypada jeden głos.

Uznał jednakże, iż istotne jest ratio legis artykułu 23 ustawy o własności lokali. Przepis ten ma bowiem umożliwić właścicielom z mniejszościowymi udziałami przeciwstawienie się właścicielowi z większościowym udziałem, który może przegłosować uchwały wbrew woli pozostałych właścicieli, przy czym chodzi o praktyczną możliwość podejmowania takich uchwał. Jest to dodatkowa, obok możliwości zaskarżania uchwał, ochrona właścicieli z mniejszościowymi udziałami. Ta ogólna ochrona wynikająca z możliwości zaskarżania uchwał nie była jednak wystarczająca, bowiem po zaskarżeniu uchwały do sądu podlega ona wykonaniu dopóki Sąd nie wstrzyma jej wykonania.  Możliwość podejmowania uchwał zgodnie z art. 23 ust. 2a ma praktyczne znaczenie, bowiem uchwała taka podlega wykonaniu, a właściciel większościowy może ją zaskarżyć do sądu, musi jednak wykazać, że jest niezgodna z prawem lub umową właścicieli lokali, albo narusza zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną, albo w inny sposób narusza jego interesy.

Wskazując na konsekwencje sprzedaży udziałów przez NG I. spółkę z o.o. w Warszawie  HP I. spółkę z o.o. w Warszawie Sąd Okręgowy wskazał, że sprzedaż udziałów miała pomóc w rozliczeniu z urzędem skarbowym, a zatem była podyktowana względami technicznymi, natomiast w sensie własnościowym większościowe udziały pozostały w tych samych rękach. W obu spółkach wspólnikiem większościowym jest Jerzy Jacek G. i od jego decyzji zależy kto będzie w zarządzie spółki, a zatem kto będzie podejmował decyzje. W obu spółkach udziały ma również NT S. spółka z o.o. w Warszawie. Bez znaczenia jest fakt posiadania w jednej ze spółek udziałów przez Agnieszkę Ewę G. Jerzy Jacek G. jako większościowy wspólnik obu spółek lub osoba przez niego upoważniona w obu spółkach będzie głosował przy podejmowaniu uchwał wspólnoty w interesie obu należących do niego spółek. Również taki sam jest zarząd obu spółek.

W ocenie Sądu I Instancji w sprawie niniejszej z uwagi na tożsamość większościowego wspólnika obu spółek a w związku z tym interesów obu spółek zachodzi sytuacja określona w art. 23 ust. 2a, iż jeden podmiot mógłby poprzez posiadanie większościowych udziałów narzucać swoją wolę wszystkim. Uniemożliwienie głosowania według zasady, że na jednego właściciela przypada jeden głos tylko dlatego, że formalnie udziały większościowe posiadają dwie spółki byłoby, w ocenie Sądu Okręgowego obejściem art. 23 ust. 2a. , wobec czego uznając, że sposób głosowania był prawidłowy, powództwo oddalił.

Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka NG spółka z o.o. w Warszawie, która zarzuciła :

- naruszenie art. 233 par. 1 kpc poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz naruszenie zasad logicznego rozumowania polegające na błędnym przyjęciu, że pomimo sprzedaży części udziałów w nieruchomości przez powódkę na rzecz  HP I. spółki z o.o. w Warszawie, możliwe było głosowanie w oparciu o art. 23 ust. 2a ustawy o własności lokali z dnia 24 czerwca 1994 r., a więc wg zasady, że na jednego właściciela przypada jeden głos;

- naruszenie art. 58 par. 1 kc poprzez błąd w subsumcji, a więc wadliwe przyjęcie, że istnieje związek pomiędzy ustalonym przez Sąd stanem faktycznym, a normą art. 58 par. 1 kc

- naruszenie art. 23 ust. 2a ustawy o własności lokali poprzez przyjęcie, że w konkretnym przypadku przepis ten ma zastosowanie, podczas, gdy z jego brzmienia wynika, że głosowanie według zasady jeden głos - jeden właściciel jest możliwe tylko wtedy, gdy większość udziałów należy do jednego właściciela, lub, gdy suma udziałów w nieruchomości wspólnej nie jest równa 1, co w konkretnym przypadku nie miało miejsca.

Wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

Sąd Apelacyjny zważył:

Apelacja nie jest uzasadniona i podniesione w niej zarzuty nie mogą podważyć prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego.

Na wstępie należy uzupełnić ustalenia poczynione przez Sąd I Instancji co do składu organów uprawnionych do reprezentacji w spółkach "NG I." spółka z o.o w Warszawie i "HP I." spółka z o.o. w Warszawie.

Zarówno w spółce NG I. , jak i w spółce HP I. Prezesem Zarządu jest Mariusz Ryszard N. a Wiceprezesem Zarządu jest Jerzy Jacek G. i w obu spółkach są identyczne zasady reprezentacji spółki - w wypadku zarządu wieloosobowego do składania oświadczeń woli w imieniu spółki upoważnieni są dwaj członkowie zarządu działający łącznie, lub jeden członek zarządu działający łącznie z prokurentem. Żadna ze spółek nie udzieliła prokury / odpisy z KRS k 8 i n., k 52 i n. /.

Ma rację skarżący podnosząc, że Sąd Okręgowy błędnie ustalił, że obie spółki zostały rozdzielona ze względów podatkowych. Poprzez sprzedaż udziałów w nieruchomości nie doszło do rozdzielenia spółek. Z pisma powódki z dn. 9.V.06 r. wynika, że po sprzedaży udziałów w nieruchomości obie spółki dokonały ustanowienia odrębnej własności lokali  i zniesienia współwłasności. Zostały zatem w ten sposób uporządkowane sprawy własności lokali należących do obu spółek. Wadliwość tego ustalenia nie ma jednakże znaczenia dla rozstrzygnięcia. W istocie motywy, którymi kierowała się powódka sprzedając udziały w nieruchomości spółce HP I., pozostają bez znaczenia.

Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd I Instancji nie ustalił, że obie spółki są jednym większościowym właścicielem. Wyraźnie wskazał, że każda ze spółek ma własną osobowość prawną i jest odrębnym podmiotem. Ustalenie natomiast, iż w sensie własnościowym większościowe udziały w nieruchomościach pozostały w tych samych rękach, aczkolwiek nieprecyzyjne, odnosi się nie tyle do spółek, ile do wspólników spółek.

W pozostałej części zarzut naruszenia art. 233 kpc nie odnosi się do oceny materiału dowodowego, bowiem skarżący nie zarzuca poza w/w dokonania błędnych ustaleń stanu faktycznego w oparciu o wadliwą ocenę materiału dowodowego. Zarzuca natomiast błędne przyjęcie, iż prawidłowe było głosowanie wg zasady określonej w art. 23 ust. 2a, a zatem zarzuca błąd subsumcji. Zarzut błędnej oceny, że ustalony stan faktyczny odpowiada hipotezie danej normy prawnej jest zarzutem niewłaściwego zastosowania prawa materialnego.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 58 kc. Przepis ten nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, bowiem odnosi się on do nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą albo mającej na celu obejście ustawy. Przedmiotem niniejszej sprawy nie była nieważność jakiejkolwiek czynności prawnej i czynienie ustaleń oraz rozstrzyganie o ważności lub nieważności takiej czynności. Sformułowanie kwestionowane w apelacji , że "uniemożliwienie głosowania według zasady, że na jednego właściciela przypada jeden głos tylko dlatego, że formalnie udziały większościowe posiadają dwie spółki byłoby obejściem przepisu art. 23 ust. 2a ustawy" odnosi się wyłącznie do oceny prawidłowości przeprowadzonego głosowanie w świetle art. 23 ust. 2a ustawy o własności lokali, natomiast nie ma żadnego związku z art. 58 kc.

Brak jest podstaw do przyjęcia, iż Sąd Okręgowy dokonał błędnego zastosowania art. 23 ust. 2a ustawy o własności lokali. Przepis ten istotnie ma jasną treść i wprowadza dwa warunki dopuszczalności głosowania wg zasady jeden właściciel - jeden głos, a mianowicie po pierwsze jeżeli suma udziałów nie jest równa 1, po drugie gdy większość udziałów należy do jednego właściciela i po trzecie gdy oba warunki są spełnione łącznie. Bezsporne było, że nie zaistniał pierwszy warunek. Bezsporne było również, że każda z dwóch spółek nie posiada większościowego pakietu udziałów w nieruchomości, natomiast obie spółki łącznie taki pakiet większościowy mają. Spór sprowadzał się do tego, czy wobec tożsamości osobowej wspólników i członków zarządu obu spółek / odpowiedź na pozew k 47 / można uznać, że obie spółki należy traktować tak samo jak jednego właściciela większościowego.

W ocenie Sądu Apelacyjnego należy podzielić pogląd wyrażony przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie ulega wątpliwości, że zachodzi tożsamość osób wchodzących w skład zarządów obu spółek, oraz tożsamość wspólników mających większościowy pakiet udziałów w obu spółkach.

Zgodnie z art. 4 par. 1 pkt d ustawy z dn. 15.IX.00 r. kodeks spółek handlowych / Dz. U. Nr 94/00 poz. 1037 ze zm. / spółką dominującą jest spółka handlowa w wypadku gdy członkowie jej zarządu lub członkowie jej rady nadzorczej stanowią więcej niż połowę członków zarządu innej spółki kapitałowej / spółki zależnej /. Z wpisów organu uprawnionego do reprezentacji  do KRS obu spółek wynika, że 100 % członków zarządu jednej spółki jest członkami zarządu drugiej - w obu spółkach wyłącznie te same osoby są członkami zarządu. W takiej sytuacji zgodnie z art. 4 par. 5 obie spółki są spółkami wzajemnie dominującymi i zależnymi. Kodeks handlowy nakłada na spółkę dominującą obowiązki wynikające z uzyskania pozycji dominującej np. obowiązek powiadomienia spółki zależnej o powstaniu stosunku dominacji / art. 6 ksh /. Celem tych unormowań jest zabezpieczenie spółki zależnej, a konsekwencją nie udzielenia odpowiedzi na pytanie o stosunek zależności może być np. zawieszenie prawa z udziału.

Wobec powyższych unormowań uznać należało, że NG I. spółka z o.o. w Warszawie i HP I. spółka z o.o. w Warszawie są spółkami wzajemnie dominującymi i zależnymi. Oznacza to, iż wzajemne wpływy wynikające ze stosunku dominacji i zależności mają wpływ na sposób działania tych spółek, a co za tym idzie na procesy decyzyjne osób powołanych do ich reprezentacji. Konsekwencją jest zaś jednolitość działania i głosowania na zebraniach wspólnoty. Do reprezentacji obu spółek są powołani dwaj członkowie zarządu a te osoby są tożsame w obu spółkach. Mimo zatem, iż spółki są odrębnymi osobami prawnymi ich działania będą takie same jak działania właściciela większościowego.

Mając zatem powyższe należało przyjąć, iż w świetle art. 23 ust. 2a ustawy o własności lokali właścicieli udziałów w nieruchomości będących spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością wzajemnie dominującymi i zależnymi należy traktować jako właściciela mającego większość udziałów w nieruchomości, jeżeli spółki te łącznie mają większość udziałów w nieruchomości.

Zważywszy na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 385 kpc, o kosztach rozstrzygając na podstawie art. 98 kpc.