ZARZĄDCA.pl

Pytanie czytelnika:

Tworzymy wspólnotę mieszkaniową, w budynku znajduje się jednolity system ogrzewania, ciepło wytwarzane jest w lokalnej kotłowni znajdującej się w zasobach spółdzielni mieszkaniowej. Spółdzielnia dostarcza nam ciepło na podstawie umowy zawartej ze wspólnotą, jednak obecnie podwyższyła opłaty za ciepło i nie przedstawiła żadnego rozliczenia. Czy spółdzielnia może dowolnie ustalać cenę ciepła dla naszej Wspólnoty?

Odpowiedź:

Jak to wynika z przedstawionego stanu sprawy spółdzielnia mieszkaniowa jako właścicielka kotłowni i znajdujących się w niej urządzeń  dystrybuuje  ciepło do sieci grzewczej wspólnoty mieszkaniowej.

Kluczowe znaczenie ma  status prawny spółdzielni mieszkaniowej na gruncie przepisów prawa energetycznego, w szczególności konieczne jest ustalenie czy spółdzielnia w relacjach z podmiotami zewnętrznymi występuje jako przedsiębiorstwo eneregtyczne w rozumieniu art. 3, pkt. 12 ustawy prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 z późn. zm.).

Za przedsiębiorstwo energetyczne uważa się  podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi (art. 3, pokt 12 Prawa energetycznego).

W tym miejscu konieczne jest odwołanie do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. (Dz.U. 2004 Nr 173 poz. 1807 z późn. zm.), która w art. 2 definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.W piśmiennictwie i orzecznictwy jednolity jest pogląd, że za   działalność zarobkową uważa się nie tylko taką, która nakierowana jest na osiągnięcie zysku, ale również działalność non profit, opartą na  na zasadzie racjonalnego działania (gospodarowania).   „Działalność gospodarcza w wielu przypadkach jest związana z ryzykiem nieosiagania dochodów … niekiedy wręcz przychody osiągane z prowadzonej działalności gospodarczej pokrywać mają jedynie koszty własne danego podmiotu” ( por.: Administracyjne Prawo gospodarcze, A. Borkowski, A. Chełmoński, M. Guziński, K. Kiczka, L.Kieres, T. Kocowski, M. Szydło, Kolonia Limited, Wrocław, 2009,  s. 78).

Przyjąć zatem należy, że spółdzielnia mieszkaniowa dystrybuując ciepło do sieci wspólnoty mieszkaniowej ma status przedsiębiorstwa energetycznego w rozumieniu art. 3, pkt. 12 ustawy Prawo energetyczne  (por. : wyrok Sądu Okręgowego  w Warszawie – Sądu Antymonopolowy z dnia 19 czerwca 2002 r., sygn. akt XVII Ame 86/01 i 87/01).

Skoro spółdzielnia w stosunkach ze wspólnotą występuje  jako przedsiębiorstwo energetyczne, należy na tym etapie ustalić, czy działalność ta wymaga udzielenia koncesji, ponieważ w takim przypadku kontrola cen ustalanych w rozliczeniach z odbiorcami podlega  Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki. Natomiast brak wymogu uzyskania koncesji powoduje, że organem właściwym do rozpatrywania prawidłowości kalkulacji taryf w tym przypadku jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 54, poz. 348 z późn. zm.), uzyskania koncesji wymaga prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania, magazynowania, przesyłania i dystrybucji paliw lub energii lub obrotu nimi (z wyjątkami wskazanymi w ustawie). Natomiast koncesja na wytwarzanie ciepła oraz koncesja na przesyłanie i dystrybucję ciepła nie jest wymagana, jeżeli wielkość zainstalowanej w źródle  i zamówionej mocy cieplnej przez odbiorców  nie przekracza 5 MW (art. 32 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz  art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r.  Prawo energetyczne (Dz. U.  z 2006 r. Nr 89, poz. 625, z późn. zm.).

kwestie sporne rozstrzyga, w zależności od tego czy działalność spółdzielni wymaga koncesji czy też nie – albo Prezes Regulacji Energetyki (przy wymogu uzyskania koncensji), albo Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (gdy brak wymogu uzyskania koncesji).

Odnośnie zasad ustalania taryf przez przedsiębiorstwa energetyczne aktualny jest pogląd Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego (obecnie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów) wyrażony w wyroku z dnia 22 grudnia 1999 r. sygn. akt. Ama XVII 39/99:„ każda taryfa powinna być zgodna z przepisami art. 45 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne. W świetle tego przepisu taryfy dla paliw gazowych, energii elektrycznej i ciepła, o których mowa w art. 47 ust. 1, powinny zapewnić, po pierwsze pokrycie uzasadnionych kosztów działalności przedsiębiorstw energetycznych w zakresie: wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji lub obrotu paliwami i energią, kosztów modernizacji, rozwoju i ochrony środowiska, po drugie zaś ochronę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen. Ponadto kompetencji Prezesa URE podlega także rozpoznanie sporu o zawarcie umowy i ustalenie jej treści w trybie art. 7 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne, jeżeli z uwagi na rozbieżność stanowisk, w tym także w kwestii zasad odpłatności, uczestnicy umowy nie mogą dojść do porozumienia. W świetle art. 7 ust. 1 powołanej ustawy przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się przesyłaniem i dystrybucją paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła mają obowiązek zawarcia umowy sprzedaży paliw lub energii lub umowy o świadczenie usług przesyłowych z odbiorcami albo podmiotami ubiegającymi się o przyłączenie do sieci, jeżeli istnieją techniczne i ekonomiczne warunki dostarczania, a żądający zawarcia umowy spełnia warunki przyłączenia do sieci i odbioru. Natomiast stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne w sprawach spornych dotyczących ustalenia warunków świadczenia usług, o których mowa w art. 4 ust. 2, odmowy przyłączenia do sieci, odmowy zawarcia umowy sprzedaży energii elektrycznej, paliw gazowych lub ciepła albo nieuzasadnionego wstrzymania dostaw rozstrzyga Prezes URE, na wniosek strony. Nie w każdym przypadku organem właściwym w zakresie ustalania wysokości taryf (ich zatwierdzenia) jest Prezes URE. Prezes URE ustala bowiem taryfy jedynie w odniesieniu do przedsiębiorstw energetycznych, których działalność podlega koncesjonowaniu (art. 47 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne). Natomiast w odniesieniu do przedsiębiorstw energetycznych, których działalność nie podlega koncesjonowaniu, kwestia wysokości taryf, w razie zaistniałego sporu pomiędzy przedsiębiorstwem energetycznym a odbiorcą, podlega właściwości rzeczowej organów działających na podstawie ustawy antymonopolowej”.

Odpowiadając na postawione pytanie: spółdzielnia dystybuując ciepło ze swojej kotłowni do sieci ciepłowniczej wspólnoty mieszkaniowej występuje jako przedsiębiorstwo energetyczne, ustalając cenę winna kierować się zasadami wynikającymi z 45 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne; kwestie sporne rozstrzyga, w zależności od tego czy działalność spółdzielni wymaga koncesji czy też nie – albo Prezes Regulacji Energetyki (przy wymogu uzyskania koncensji), albo Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (gdy brak wymogu uzyskania koncesji).